افت قند خون چیست و چرا در ماه رمضان رخ می دهد؟

به گزارش سبک ایده آل،ماه مبارک رمضان، ماه مهمانی خدا و فرصتی برای پالایش روح و جسم است. اما روزه داری طولانی مدت، به ویژه در روزهای بلند سال، می تواند با چالش هایی برای سلامت جسمانی همراه باشد. یکی از مهم ترین این چالش ها، افت قند خون یا هیپوگلیسمی است. در این مطلب، ۷ علامت هشداردهنده افت قند خون را به شما معرفی می کنیم و راهکارهای لازم برای مقابله با این وضعیت را آموزش می دهیم.

نکته مهم: این مقاله صرفاً جنبه اطلاع رسانی و آموزشی دارد. اگر بیماری زمینه ای مانند دیابت دارید یا داروهای کاهنده قند خون مصرف می کنید، پیش از روزه داری حتماً با پزشک معالج خود مشورت کنید .

افت قند خون چیست و چرا در ماه رمضان رخ می دهد؟

افت قند خون (هیپوگلیسمی) زمانی اتفاق می افتد که میزان گلوکز خون به کمتر از حد طبیعی (زیر ۷۰ میلی گرم در دسی لیتر) برسد . در ماه رمضان، گرسنگی و تشنگی طولانی مدت و حذف وعده های غذایی می تواند به پایین آمدن قند خون منجر شود . این وضعیت به ویژه برای افراد زیر خطرناک تر است:

•  افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ یا نوع ۲ که انسولین یا داروهای خوراکی کاهنده قند مصرف می کنند

•  افرادی که وعده سحری را حذف می کنند یا به اندازه کافی غذا نمی خورند

•  کسانی که فعالیت بدنی سنگین در طول روز دارند
•  افراد مسن یا کسانی که به بیماری های کلیوی، کبدی یا قلبی مبتلا هستند

۷ علامت هشداردهنده افت قند خون

شناخت به موقع علائم افت قند خون می تواند از بروز عوارض جدی مانند تشنج، بیهوشی و حتی کما جلوگیری کند . این علائم به سه دسته اولیه، پیشرفته و شدید تقسیم می شوند.

علائم اولیه (هشدار زودهنگام)

۱. لرزش و تعریق سرد یکی از اولین و شایع ترین نشانه های افت قند خون، لرزش بدن و تعریق سرد است . فرد ممکن است بدون آنکه هوا گرم باشد، ناگهان عرق کند و احساس لرزش در دست ها و پاها داشته باشد .

۲. گرسنگی شدید اگر مدت کوتاهی پس از خوردن سحری یا در طول روز ناگهان احساس گرسنگی بسیار شدید کردید، این می تواند نشانه افت قند خون باشد . بدن در این شرایط تلاش می کند با ارسال سیگنال گرسنگی، شما را به مصرف مواد غذایی قندی ترغیب کند.

۳. تپش قلب و احساس اضطراب تند شدن ضربان قلب، احساس ناگهانی اضطراب، بی قراری و عصبی بودن از دیگر علائم هشداردهنده هستند . این علائم به دلیل ترشح هورمون های استرس در پاسخ به افت قند خون ایجاد می شوند.

۴. سرگیجه و ضعف احساس سبکی سر، ضعف ناگهانی، عدم توانایی در تمرکز و گیجی از نشانه های رایج افت قند خون هستند . اگر در طول روز ناگهان احساس کردید که توان ایستادن ندارید یا ذهنتان تار شده است، این زنگ خطر جدی است.

۵. سردرد سردرد ناگهانی، به ویژه در ساعات پایانی روز، می تواند از علائم افت قند خون باشد . این سردرد معمولاً با احساس ضعف و بی حالی همراه است.

علائم پیشرفته

۶. تاری دید و اختلال در تمرکز اگر دیدتان ناگهان تار شد، یا احساس کردید نمی توانید روی کارهای ساده تمرکز کنید، ممکن است قند خون شما به محدوده خطرناکی رسیده باشد . همچنین بی حسی لب ها، اختلال در تکلم و رفتارهای غیرمنطقی از دیگر علائم پیشرفته هستند .

علائم شدید (اورژانسی)

۷. کاهش سطح هوشیاری، تشنج و بیهوشی در شدیدترین حالت، افت قند خون می تواند منجر به خواب آلودگی شدید، تشنج، کاهش سطح هوشیاری و حتی بیهوشی شود . این وضعیت یک اورژانس پزشکی است و نیاز به اقدام فوری دارد. نکته خطرناک این است که در برخی افراد، نخستین علامت افت قند خون می تواند همین کاهش سطح هوشیاری باشد .

علائم شبانه افت قند خون

اگر افت قند خون هنگام خواب رخ دهد، ممکن است با علائم زیر همراه باشد :

•  مرطوب شدن لباس یا ملحفه به دلیل تعریق زیاد

•  کابوس های شبانه

•  خستگی، تحریک پذیری یا گیجی هنگام بیدار شدن از خواب

در صورت مشاهده علائم چه کنیم؟

اگر هر یک از علائم فوق را تجربه کردید، باید سریعاً اقدام کنید. تأخیر در درمان افت قند خون می تواند عواقب جبران ناپذیری داشته باشد .

اقدام فوری برای موارد خفیف تا متوسط

از قانون ۱۵-۱۵ پیروی کنید :

۱. ۱۵ گرم قند سریع الجذب مصرف کنید:

•  نصف لیوان آبمیوه شیرین

•  یک قاشق غذاخوری عسل یا شکر در نصف لیوان آب حل کنید

•  قرص جوشان گلوکز در آب

•  چند عدد خرما (حداکثر ۳ عدد)

•  آبنبات یا شکلات

۲. ۱۵ دقیقه صبر کنید و دوباره قند خون را اندازه بگیرید.

۳. اگر قند خون هنوز زیر ۷۰ میلی گرم در دسی لیتر بود، مجدداً ۱۵ گرم قند مصرف کنید و این روند را تا رسیدن قند به محدوده طبیعی ادامه دهید .

۴. پس از تثبیت قند خون، یک وعده غذای کامل با کربوهیدرات پیچیده (مانند نان سبوس دار، برنج) و پروتئین مصرف کنید تا از افت مجدد جلوگیری شود .

توجه: اگر فرد هوشیاری خود را از دست داده یا توانایی بلع ندارد، هرگز چیزی به او نخورانید و بلافاصله با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید .

وعده سحری

•  هرگز سحری را حذف نکنید

•  از غذاهای با شاخص گلیسمی پایین مانند غلات کامل، جو دوسر، حبوبات و نان سبوس دار استفاده کنید

•  مصرف غذاهای شیرین، پرچرب و پرادویه در سحر را محدود کنید

•  آب کافی (بدون کافئین) بنوشید تا از کم آبی جلوگیری شود

وعده افطار

•  افطار را با مایعات گرم مانند آب ولرم شروع کنید

•  از مصرف خرما را به یک عدد کاهش دهید (خرما منبع غنی کربوهیدرات است)

•  از نوشیدنی های شیرین و گازدار خودداری کنید
•  مصرف زولبیا، بامیه و سایر شیرینی ها را به حداقل برسانید

جدول راهنمای علائم و اقدامات